Sponsorlu Bağlantı

+ Cevap Ver
1 sonuçtan 1 ile 1 arası

Konu: Galıleo Galıleı - (1564-1642) Bilimsel Çalışmaları Ve Bilime Katkıları

  1. #1
    LaDy
    Sponsorlu Bağlantı

    Yeni Galıleo Galıleı - (1564-1642) Bilimsel Çalışmaları Ve Bilime Katkıları

    Sponsorlu Bağlantı

    Galıleo Galıleı - (1564-1642) Bilimsel Çalışmaları Ve Bilime Katkıları


    GALILEO GALILEI
    (1564-1642)


    Taninmis müzikçi Vincenzo Galilei'nin oglu olan Galileo, ilk egitimini ailesinin 1574'de tasindigi Floransa yakinlarindaki Vallombrasa Manastiri'nda aldi. 1581'de tip egitimi görmek üzere Piza Üniversitesi'ne girdi. Burada, tavandan sallanan bir lambanin salinimlarini gözleyerek, bir tam salinim için gereken sürenin, salinimin genligi ne olursa olsun hep ayni kaldigini bulan Galilei, sonradan bu olayi deneysel olarak dogrulayacak ve saatlerin düzenli çalisabilmesi amaciyla sarkaçtan yararlanilabilecegini ortaya koyacakti.

    Sarkaçlara iliskin bu gözlemine degin hiç matematik egitimi görmemis olan Galilei, raslanti sonucu dinledigi bir geometri dersinin de etkisiyle, Tascana Sarayi'nda ögretmenlik yapan Ostilio Ricci'den matematik ve fizik dersleri almaya basladi. Mali durumunun elvermemesi nedeniyle 1585'te üniversiteden ayrilmak zorunda kaldi; Floransa'ya dönerek akademide ders vermeye basladi. 1586'da hidrostatik teraziyi bulan ve bu bulusunu bir makaleyle açiklayan Galilei'nin ünü bütün Italya'ya yayildi. 1589'da yazdigi kati cisimlerin agirlik merkezlerine iliskin inceleme Piza Üniversitesi'nde matematik dalinda ögretim üyeligine getirilmesini sagladi.

    Burada hareket üzerine arastirmalara baslayan Galilei, ilk olarak agirliklari farkli cisimlerin farkli hizlarda düseceklerine iliskin Aristoteles'çi görüsü çürüttü. Piza'daki görevinden ücretinin düsüklügü nedeniyle ayrilarak 1592'de Podova'da matematik profesörü olarak çalismaya baslayan Galilei, bu görevi 18 yil sürdürdü ve buluslarinin önemli bir bölümünü burada gerçeklestirdi. 1604 siralarinda düsen cisimlerin düzgün hizlanan hareket haptigini kuramsal olarak kanitladi. Ayrica parabolik düsme yasasini ortaya koydu.

    Teleskopla Yaptigi Ilk Gözlemler

    Galilei, gezegenlerin günes çevresinde dolandiklarina iliskin Kopernik kuramina henüz gençken inanmis, ama elestirilmek korkusuyla bu görüsünü açiklamaktan çekinmisti. 1609 ilkbaharinda Venedik'teyken teleskopun kesfini ögrendi ve Padova'ya dönüsünde ilkin büyütme gücü 3 olan bir teleskop yapti. Sonradan bunu gelistirerek büyütme gücünü 32'ye çikarmayi basardi. Yaptigi teleskoplar, mercek yüzeylerinin egrilik derecesini denetlemek amaciyla gelistirdigi yöntem sayesinde, astronomi gözlemlerinde kullanilabilecek ilk teleskoplar olarak kisa sürede Avrupa'nin her yaninda aranmaya basladi.
    Astronomi gözlemlerinde teleskoptan yararlanilmasini baslatan Galilei, 1609-1610 yillarinda bir dizi bulus gerçeklestirdi. Ay yüzeyinin sanildigi gibi düzgün degil girintili çikintili oldugunu ve Samanyolu gökadasinin birçok yildizdan olustugunu buldu; Jüpiter'in uydularini kesfetti. Ayrica Venüs'ün evrelerini ve Satürn'ün halkalarini gözlemledi. Astronomi alanindaki bulgularini 1610'da "Sidereus Nuncius"(Yildizlarin Habercisi) adiyla yayimladi.

    Kiliseyle Çatismasi

    1611'de Roma'ya giden Galilei papalik sarayinin yetkililerine teleskopuyla bir gösteri yapti. Gördügü büyük ilgiden cesaret alarak 1613'te Roma'da yayimladigi "Istoria e Demostrazioni Intorno Alle Macchie Solari"(Günes Lekelerinin Tarihi ve Kanitlari) adli yapitinda Kopernik kuramini ilk kez açikça savundu. Günes yüzeyindeki lekelerin hareketinin Kopernik'i dogruladigini, Ptolemaios kuramini ise çürüttügünü öne sürdü.

    Anlatimindaki ustalik, Latince yerine Italyancayi tercih etmesi ve bu dili çok yetkin bir uslupla kullanmasi görüslerinin üniversitenin disina tasarak yayginlasmasini ve genis kitleleri etkilemesini sagladi. Çikarlarinin tehlikede oldugunu gören Aristoteles'çi profesörler ona cephe aldilar. Kopernik kuraminin kutsal metinlerle çelistigini vurgulayarak Galilei'yi kilise yetkililerinin gözünde karalamaya giristiler. Bu çabalarinda onlara yardimci olan Dominiken vaizler bir yandan kiliselerde "Matematikçiler"in bu yeni dinsizligine ates püskürürken, bir yandan da dine karsi ve uydurma oldugunu iddia ettikleri sözlerini gerekçe göstererek Galilei'yi Enkizisyon'a gizlice ihbar ettiler. Durumdan büyük kaygiya kapilan Galilei, grandüke ve Roma'nin önde gelen kislerine mektuplar yazarak teylikeye dikkat çekti. Bu mektuplarda kilisenin bilimsel gerçeklerle çeliskiye düsmesi durumunda kutsal metinleri alegorik biçimde yorumlama gelenegini, Kilise Babalari'nda alintilar yaparak animsatiyor ve "insanlar dogrulugunu kanitlama yoluyla gördükleri bir seyin günah ilan edildigini görmek durumuna düserlerse bunun çok büyük zaralara yol açacagini" belirtiyordu. Yetkililerden yeniliklerin önünü kesmemelerini dilemek için bizzat Roma'ya gitti. Kilise uzmanlarinin bir bölümü ondan yanaydi. Ama kilisenin bas ilahiyatçisi Kardinal Robert Bellarmine yeni kuramin önemini kavrayabilecek bir kisi degildi ve matematiksel varsayimlarin fiziksel gerçeklikle hiçbir ilgisi olmadigi yolundaki yaygin inanca bagliydi. Onun temel kaygisi protestanliga karsi savasta katolikligi zayif duruma düsürebilecek bir skandalin ortaya çikmasiydi. Bu nedenle kopernikçiligi "yanlis ve asilsiz" ilan ederek konuyu temelden çözmenin en dogru yol olacagina karar verdi ve Kopernik'in kitabi Yasak Kitaplar Kurulu'nca yasaklandi. Bu karar 5 Mart 1616'da alindi. Ama Kardinal Ballermine konuya özel bir önem vererek Galilei'yi 26 Subat'ta huzuruna kabul etmis, çikacak karar hakkinda kendisine bilgi vermis, bundan böyle bu ögretiye "bagli kalmasinin ve onu savunmasinin" yasaklanmis oldugu konusunda onu uyarmis, ama konunun salt "matematiksel bir varsayim" olarak tartisilabilecegini bildirmisti.

    Bu olayi izleyen 7 yil boyunca Galilei, Floransa yakinlarinda Bellosguardo'daki evine çekilmis olarak yasadi. 1623'te "Il Saggiarote"(Ayarci) adli ünlü yapitini yayimladi. Fiziksel gerçeklik üzerine parlak bir polemik niteliginde olan ve yeni bilimsel yöntemi sergileyen bu yapitini eski arkadasi papa VIII. Urbanus'un adina sundu.

    Galilei 1616 kararini yürürlükten kaldirtabilme umuduyla 1624'te Roma'ya gitti. Bunu basaramadiysa da papa'dan "dünya sistemleri"(Ptolemaios ve Kopernik) üzerine yazi yazma izni aldi. Bu izin iki siistemi tartisirken tarafsizligin korunmasi, sonunda papanin kendisine emretmis oldugu sonuca (Tanri'nin birbirinin aynisi sonuçlari insanini hayal dahi edemeyecegi çesitli yollarla ortaya çikarmaya kadir olmasi nedeniyle insanin dünyanin gerçekte nasil yaratilmis oldugunu bilemeyecegisonucuna) varmasi ve Tanri'nin hr seye kadir oldugunu sinirlamaya kalkismamasi kosuluyla verilmisti. Bu emirler bas sansürcü Monsignor Niccolò Riccardi tarafindan yazili olarak da Galilei'ye verildi.

    Floransa'ya dönen Galilei büyük yapiti "Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo, ptolemaico e copernicano"(Iki Büyük Yer Sisemi, Ptolemaios ve Kopernik Sistemleri Üzerine Konusmalar) üzerinde yillar sürecek çalismasina basladi. Kitap 1632'de sansürcülerden eksiksiz basilabilme izni almis olarak yayimlandi; Avrupanin her yaninda büyük heyecan ve övgüyle karsilandi, edebi ve felsefi bir basyapit olarak kabul edildi.

    Kitabin yayimlanmasini izleyen olaylar bugün ancak dolayli biçimde bilinmektedir. Papaya , kitabin tarafsiz görünen basligina karsin, aslinda Kopernik sisteminin güçlü ve pervasiz bir savunucusu oldugu belirtildi. Kitap boyunca sovunulan saglam görüsler, kitabin sonunda varilmasi emredilmis olan sonuç bölümünü etkisiz ve anlamsiz kilmisti. Cizvitler bu yapitin kurulu düzen için "Luther ve Calvin'in ögretilerinin toplamindan bile daha zararli olacagini vurguluyorlardi. Papa öfke içinde kovusturma açilmasini emretti. Kitap için önceden izin alinmis oldugundan, izlenebilecek tek hukuksal yol, izni tekzip edip kitabi yasaklamakti. Tam bu sirada Galilei'nin dosyasinda bir belgenin varligi "kesfedildi". 26 Subat 1616'da Bellarmine'nin huzurunda, Galilei'nin "ne biçimde olursa olsun Kopernikçiligi anlatmasi ya da tartismasi" Enkizisyonun ceza yaptirimina baglanarak özellikle yasaklanmisti. Böylece kitap için elde edilmis olan iznin sahtecilikle ve usulsüz biçimde alindigina karar verilebildi(1877'de dosya içerigi yayimlandiginda kanitlari inceleyen tarihçiler bu belgenin dosyaya sonradan konmus oldugu ve Galilei'ye aslinda böyle bir yasaklamanin getirilmemis oldugu görüsünde birlesmislerdir). Kilise yetkilileri bu "yeni" belgeye dayanarak Galilei'yi heretiklikle suçlamayi basardilar. Yasli ve hasta oldugunu öne sürmesine karsin Subat 1633'de Roma'ya gelerek durusmada hazir bulunmak zorunda birakilan Galilei'ye özel islem yapildi ve hapse atilmadi.12 Nisan günü yapilan çetin orgulamada Galilei 1616'da kendisine böyle bir yasaklama konmus oldugu iddiasini sürekli olarak reddetti. 16 Haziranda mahkum oldu, hüküm kendisine 21 Haziranda okundu: Kopernik ögretisine bagli kalmak ve bu ögretiyi anlatmaktan suçlu bulunmustu; nedamet getirerek görüslerinden dönmesi emredildi. Gelilei geçmisteki hatalarindan kesinlikle vazgeçtigi, nefret ettigi ve bunlari lanetledigi yönünde bir ifade verdi. Hüküm hapis cezasini da içeriyordu, ama papa bu cezayi ev hapsine çevirdi ve Galilei yasaminin son 8 yilini Floransa yakinlarinda Arcetri'deki evinde geçirdi. Papa II. Johannes Paulus 1979'da olusturdugu bir komisyon, 1992'de Galilei'nin itibarinin iade edilmesine karar vermistir.

    Bilime Katkilari

    Galilei'nin olaganüstü zihinsel gücü ölümüne degin azalmadan sürdü. 1634'te "Discorsi e dimostrazioni mathematice intorno a due nouve scienze attenenti alla meccanica"(Makenikle Ilgili Iki Yeni Bilim Üzerine Söylevler ve Matemetiksel Kanitlar) adli yapitini bitirdi. Genellikle en degerli yapiti sayilan ve 1638'de Leiden'de basilan bu kitapta Galilei, arastirmalarina ilk basladigi yillarda gerçeklestirdigi deneylerin sonuçlarini yeniden degerlendirdi ve mekanigin temel ilkeleri üzerine sonradan gelistirdigi görüslere yer verdi. Teleskoptan yararlanarak gerçeklestirdigi son bulusu Ay'in günlük ve aylik sallantilarini (librasyon) ilk kez gözlemlemesiydi. Bu gözlemleri 1637'de görme görme yetisini yitirmeden birkaç ay önce yapan Galilei, daha sonra sarkacin saat mekanizmalarinin çalismasini düzenlemekte kullanilabilecegini belirledi. Bu bulus 1656'da Felemenkli bilim adami Christiaan Huygens tarafindan uygulamaya kondu. Cisimlerin çarpismasi kuramina iliskin görüslerini ögrencileri Vincenzo Vivani ve Evangelista Torricelli'ye son günlerine degin yazdirdi...

    KAYNAK: bilimtarihi.gen.tr





  • Konuyu değerlendir: Bu konuyu beğendiniz mi?

    Galıleo Galıleı - (1564-1642) Bilimsel Çalışmaları Ve Bilime Katkıları


    Değerlendirme: Toplam 0 oy almıştır, ortalama Değerlendirmesi puandır.

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 23.11.11, 01:37
  2. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 23.11.11, 00:59
  3. Cevaplar: 4
    Son Mesaj: 30.10.10, 00:46
  4. Galileo Galilei Kimdir Galileo Galilei Hayatı
    By Sword_of_HeLL in forum Dünyadan Biyografiler
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 30.10.09, 23:46
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 30.04.09, 21:43

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2 ©2011, Crawlability, Inc.