Sponsorlu Bağlantı

+ Cevap Ver
2 sonuçtan 1 ile 2 arası

Konu: Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Konu Anlatımı

  1. #1
    Senior Member
    Sponsorlu Bağlantı

    Standart Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Konu Anlatımı

    Sponsorlu Bağlantı

    Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Konu Anlatımı




    1. Beyin:
    Kafatası kemiklerine yapışmış kalın dayanıklı bir zarla çevrilidir. Beyin iki yarım küreden oluşmuştur. Öğrenilebilir ve istemli davranışların yönetim merkezidir. Duyu organlarının idare merkezi de beyindedir. İşitme, koku alma, görme tat alma, konuşma, yazma, zeka, hafıza, sevinme, üzülme vb. olaylar beyin tarafından idare edilir.





    – Duyu organlarından gelen uyarılar değerlendirilir.

    – Problem ve olaylar düşünülür, çözülür.

    – Öğrenme faaliyeti ve hafıza olgusu sağlanır.

    – Acıkma, susama, uyku, uyanıklık düzenlenir.

    – Kan basıncı ve vücut sıcaklığı düzenlenir.

    – Hormonların salgılanma zamanı belirlenir.


    · Kafatası içerisindedir.
    · Balık ve kurbağalarda düz ve tek, diğerlerinde çift ve kıvrımlıdır. 3 kat zarla çevrilidir.
    Sert zar; kafatası kemiklerine yapışmış olan kalın bir zardır.
    Örümceksi zar; sert zar ile ince zar arasında yer alır. İnce zar ile örümceksi zar arasında beyin omurilik sıvısı (BOS) bulunur. Bu sıvı beyni şiddetli sarsıntı ve çarpmalara karşı korur.
    İnce zar; beyine yapışıktır ve kan damarları bulunur.
    · Beynin dışında boz(dentrit), içinde de ak(akson) madde bulunur.
    · Beyin 3 kısımdır.
    1) Ön Beyin
    · İki kısımdır.
    a) Uç Beyin (= Beyin kabuğu = Telensefelon)
    · İstemli hareketleri yaptırır.
    · Düşünme, hafıza ve zeka merkezidir.
    · Beş duyu merkezi bulunur.
    · Bütün uyarılar en son buraya gelir.
    · Boz madde (kabuk kısmı) ak madde içine çeşitli girinti ve çıkıntılar yaparak kabuk kısmının yüzeyini genişletir. Boz maddenin yapmış olduğu girintilerden en büyükleri rolando ve silvius yarıklarıdır. Rolando yarıyı ön beyni ikiye ayırarak beyin yarımkürelerini oluşturur. Silvius yarığı ise ön beyni loblara ayırır. Rolando yarığı ile ikiye ayrılan beyin yarımküreleri üst taraftan nasırlı cisim ve motor, altta ise beyin üçgeni ve duyu nöronlarının merkezi bulunur.
    b) Ara Beyin
    · İki kısımdır.
    b-1) Talamus
    · Kavşaktır. Bütün sinirlerin sinapsları bulunur. Gelen uyarılar beyin kabuğundaki merkezlere iletilir.
    b-2) Hipotalamus
    · Sinir sitemi ile hormonlar arasındaki bağlantıyı sağlar. Su tuz dengesinin ayarlanmasını, sıcaklığın kontrolünü, karbonhidrat, yağ metabolizmasını, iştahı, açlığı, susuzluğu, kan basıncını, uykuyu, eşeysel gelişmeyi düzenler. Kısaca homeostasi merkezidir. ADH ve oksitosin hormonu üretir. RF ile hipofiz bezini hormon salgılaması için uyarır.
    2. Orta Beyin
    · İşitme ve görme reflekslerini kontrol eder. Göz bebeği açıklığını ve kas tonusunu ayarlar. Tonus, dinlenme halinde bile kasların biraz kasılı durmasını sağlar. Görme ve işitme merkezleri optik lopta bulunur.
    3. Arka Beyin
    · İki kısımdır.
    a) Beyincik
    · İki kısımdır.
    a) Beyincik
    · Denge merkezidir. Kulaktaki yarım daire kanalları ile birlikte çalışır. Kasların düzenli çalışmasını sağlar. Balık, kurbağa ve sürüngenlerde düz ve tek kuş ve memelilerde çift ve kıvrımlıdır.
    b) Omurilik soğanı
    · İsteğimiz dışında çalışan kalp, akciğer, mide vs...organların çalışmasını düzenler. Beyinle omurilik arasında kalan bölümdür. Beyin ile omurilik arasında köprü görevi görerek mesajların taşınmasında görevlidir. Dışında ak madde, içinde boz madde vardır.sinirlerin bazıları buradan çapraz geçer. (Soldan gelenler sağa, sağdan gelenler sola geçerler). Omurilik soğanı çarpma ve zedelenmelerde ölüme sebep olur. (Hayat düğümü)



    2. Beyincik:
    kulaktaki yarım daire kanallrı ile birlikte vücuttaki dengeli kas faaliyetlerini sağlar. Beyinciğin çıkarılması kas hareketlerinde düzensizliğe yol açar.




    – Kol ve bacaklardaki kasların birbiriyle uyumlu çalışması sağlanır.

    – Kol ve bacaklardaki kasların çalışma derecesi düzenlenir.

    – Aktif hareketin dengeli olması sağlanır.

    Omurilik
    · Beyinden başlayıp omurga boyunca uzanan sinir demetidir. Nöronlardan başka, sinir dokusunun destek hücreleri olan nöroglia hücreleri de bulunur.
    · Dış kısmı ak maddeden iç kısmı boz maddeden yapılmıştır. (Beyindekinin tersi)
    · Beyne giden ve beyinden gelen uyarılara geçiş sağlar.
    · Refleks kontrol merkezidir. Refleks, dıştan gelen bazı uyarılara karşı organizmanın oluşturduğu ilk ve en kısa istemsiz tepkidir. Refleksi oluşturan sisteme refleks yayı denir.
    · Refleks yayı : Duyu nöronu – ara nöron – motor nöron – tepki organı
    · Refleks: alınan uyarılar duyu nöronları ile omuriliğin arka köküne (dorsal kök=dorsal boynuz) getirilir. Ara nöronda cevap oluşturulur. Oluşturulan bu cevap ön kökte (ventral kök = ventral boynuz) bulunan motor nöronları ile efektöre iletilir. Daha sonra beyin bu işten haberdar edilir.
    · İki çeşit refleks vardır.
    a) Doğuştan(kalıtsal) refleks : çoğu böyledir. Örneğin, aksırma, hapşırma, diz kapağına vurmayla oluşan refleksler, göz kapağının kısılması, yeni doğmuş bebeğin emme refleksi gibi...
    b) Sonradan kazanılan refleksler(Şartlı refleksler) : bir uyarının tekrarlanmasıyla kazandırılan reflekslerdir. Örneğin Pavlov’ un köpekleri...
    · Duyu organlarından beyne ve beyinden kaslara giden bütün sinirler omurilikten çapraz geçerler. Bu sebeple beynin sağ tarafı vücudun sol bölümünü, sol tarafı da vücudun sağ bölümünü yönetir.

    3. Omurilik soğanı:
    solunum, sindirim, dolaşım, boşaltım olaylarını düzenler. Solunum, yutkunma, hapşırma, öksürme, kusma, damarların büzülmesi ve gevşemesi gibi istek dışı olayları yönetir. Beyin ile omurilik arasında mesajların taşınmasında görevlidir.


    – Solunum sisteminin çalışması düzenlenir.

    – Dolaşım sisteminin çalışması düzenlenir.

    – Boşaltım sisteminin çalışması düzenlenir.

    – Sindirim sisteminin çalışması düzenlenir.

    4. Omurilik:
    omurga adı verilen yapının içerisinde yer alır. Düşünülmeden yapılan hareketlerin merkezidir. Bu hareketlere refleks denir. Çevreden gelen sinirlerin beyne, beynimizden gelen sinirlerin de ilgili yerlere gitmesi omurilikten geçerek olur. Refleks alıcıların uyarılması ile kas ve bez gibi yapılarda meydana getirilen istek dışı davranışlara denir.

    Örnek: Haberimiz olmadan elimizi sıcak bir cisme değdiğimizde aniden çekmemiz, diz kapağımıza çekiç ile vurulduğunda ani kasılma ile ayağımızın kalkması, beyni çıkarılmış kurbağanın bacağının yukarı kısmına asit döküldüğünde hayvanın ayağı ile asidi silmeye çalışması reflekse örnektir.




    – Beyinle organlar arasında bilgi iletimi sağlanır.

    – Refkles davranışlarının oluşması düzenlenir.

    Refleks :
    Vücuda yapılan ani ve güçlü etkilere karşı vücudun aynı şekilde tepki göstermesidir. İstemsiz olarak yapılır. Vücudu koruyucu özelliğe sahiptir. Kazanılma şekline göre 2 çeşidi bulunur.

    Doğuştan kazanılan (kalıtsal) refleks : Genlerle ilgili olup nesilden nesile aktarılır. Her insanda aynı şekilde bulunur.





    – Doğan çocuğun emme hareketi

    – İğne batan parmağın çekilmesi

    – Gürültülü sesten ürkme

    – Göz bebeğinin büyüyüp küçülmesi

    Sonradan kazanılan (şartlı) refleks : Doğumdan sonra deneyimlerle ve öğrenme sonucu kazanılır. Nesilden nesile aktarılmaz.

    – Limon görünce ağzının sulanması

    – Örgü örme, dans etme, yüzme davranışları

    – Bisiklet ve araba sürme davranışları


    ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ

    1. Otonom sinir sistemi: Vücutta kalp, kan damarı, düz kaslar ve bezlerin aktivitelerini kontrol eder ve istemsiz hareketlerin kontrolünü sağlar.
    2. Somatik sinir sistemi: isteğimizle çalışan organları (iskelet, kas) idare eder.


    Çevresel Sinir Sistemi

    · Beyin ve omurilik dışında yer alan sinirler oluşturur.
    · Bu sistem beyin ve omuriliği diğer organlara bağlayan sinirlerden oluşur. Sinirler ve gangliyonlardan meydana gelmiştir.
    · İki kısımdır.
    I) Somatik Sinir Sistemi

    · Duyu ve motor nöronlardan oluşur.
    · Uç beyin ve beyincik kontrolündedir.
    · İstemli hareketleri yaptırır.
    · Duyu nöronları, iç ve dış çevreden gelen uyartıları beyin ve omuriliğe getirirler.
    · Motor nöronları, beyin ve omurilikte oluşan değerlendirilmiş bilgilerin kas ve bezlere taşınmasını sağlarlar.
    II) Otonom Sinir Sistemi

    · Motor nöronlarından oluşur.
    · Orta beyin, omurilik soğanı ve omurilik tarafından kontrol edilir.
    · İsteğimiz dışındaki olayları yaptırır.
    · İç organlara iki çeşit sinir gider.. bunlar birbirlerine zıt çalışırlar.
    1. Sempatik sinirler
    · Organizma zor durumda kaldığı zaman etkilidir.
    · Genellikle hızlandırıcıdır fakat sindirimi yavaşlatır.
    · Sempatik sinirlerin çalışmasıyla kan basıncı ve kandaki glikoz miktarı artar, kıllar dikleşir, kan damarları daralır, terleme artar, kalp atışları hızlanır, göz bebekleri büyür.
    · Kızma, hiddet, heyecan gibi durumlar sempatik sinirlerin aşırı çalışmasıyla ortaya çıkar
    2. Parasempatik sinirler
    · Beynin 3., 7. ve 10. sinirlerinden ve omuriliğin son kısmından çıkarlar.
    · Sempatik sinirlerin aksi yönde etki gösterirler.
    · Genellikle yavaşlatırlar fakat sindirimi hızlandırırlar.

    Sinirlerin Yapı ve Özellikleri

    Sinir dokusunu oluşturun hücrelere nöron denir. Milyarlarca nöron insan vücudunu ağ gibi sararak yönetimi sağlarlar. Nöronlar görevleri için aşırı farklılaşmış olup bölünme yetenekleri yoktur. Çalışmaları sırasında bol miktarda enerji harcarlar. Nöronların şekilleri benzer olup 3 kısımdan oluşurlar.

    Dendrit : Kısa ve çok sayıda olan uzantılardır. Çevreden aldıkları uyarıları aksona taşırlar.

    Akson : Uzun ve bir tanedir. Dendritten aldığı uyarıları hedefi olan organa doğru taşır.

    Gövde : Nöronun çekirdek ve organellerinin bulunduğu sitoplazma kısmıdır. Hücredeki hayatsal olayları gerçekleştirir.

    Miyelin kılıf : Bazı nöronlarda, aksonların çevresiyle yalıtımını sağlayarak uyartıların daha hızlı taşınmasını sağlar.

    Uyarı : Nöronları etkileyen çevresel değişmelerdir.

    Uyartı (İmpuls) : Uyarılar etkisiyle nöronlarda oluşan elektiriksel ve kimyasal değişmelerdir. İnsan vücudunda görev ve taşınan bilginin farklılığına göre 3 çeşit sinir hücresi kullanılır.

    Duyu nöronu : Uyarıları duyu organlarından merkezi sinir sistemine taşır.

    Motor nöron : Merkezi sinir sisteminden organlara doğru emir taşır.

    Ara nöron : Merkezi sinir sistemini oluşturur.


    Uyarı ve emirler sinirler üzerinde uyartılar şeklinde taşınırlar. Taşınma hızları sabit olup oluşma miktarları değişebilir. Uyartılar nöronlar üzerinde iyonlar yardımıyla elektriksel; Nöronlar arasında hormonlar yardımıyla kimyasal olarak taşınır. Nöronlar birbirine bağlandığı bölgelere sinaps denir. Sinapslar bir nöronun aksonuyla diğerinin dendriti arasında kurulur. Uyartılar sinapslar üzerinde salgılanan özel hormonlarla taşınır. Böylece uyartının hangi yolu takip ederek hangi organa ulaşacağı belirlenir.



  2. #2
    Senior Member

    Standart Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Endokrin Sistem Konu Anlatımı

    Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Endokrin Sistem Konu Anlatımı




    Canlıların vücudunda kontrol ve düzenleme görevini sinir sistemi ve endokrin sistem gerçekleştirir. İkisi birlikte çalışarak organizmanın bütünlüğünü sağlar. Endokrin sistem endokrin bezlerden oluşur. Bu bezler hormon denilen salgıları salgılar. Ürettikleri salgıları kana veren bezlere iç salgı bezleri, bu salgılara da hormon denir. Ürettikleri salgıları kanala veren bezlere ise dış salgı bezleri denir. Bu salgılara da enzim denir. Ürettikleri hormonları kana, enzimleri de kanala gönderen bezlere karma bez denir.

    Hormonların özellikleri:
    1. Hayvanlarda kan ile, bitkilerde soymuk borusu ile doku ve organlara taşınır.
    2. Her hormon farklı hücre, doku ya da organa etki eder.
    3. Az miktarda üretilirler.
    4. Gereğinden az ya da çok üretilmesi hastalığa yol açar.
    5. Yapıları protein ve yağdan oluşur.



    HORMON ÜRETEN BEZLER

    1) Hipofiz bezi:

    beynin tabanında hipotalamusun altında yer alır. Hipofiz bezinde üretilen hormonlar ve görevleri şunlardır:
    a) Büyüme hormonu, büyüme ve gelişmeyi sağlar. Kemik ve kas dokusunun gelişmesinde etkilidir. Büyüme döneminde fazla salgılanması devliğe az salgılanması cüceliğe yol açar.
    b) Deriye renk verici maddeleri uyaran hormon hipofizden salgılanır.
    c) Tiroid bezini uyararak çalışmasını sağlayan hormonu üretir.
    d) Dişilerde süt bezlerinin çalışarak süt üretmesini sağlayan hormonu salgılar.
    e) Gamet hücrelerinin oluşmasında etk,ili olan hormonları üretir.

    – Diğer salgı bezlerinin çalışması yönetilir.

    – Yaşa uygun büyüme ve gelişme sağlanır.

    – Vücutta tutulacak su miktarı belirlenir.

    – Damarlardaki kan basıncının kontrolü sağlanır.

    – Doğum öncesi süt bezlerinin gelişmesi sağlanır.

    – Sperm ve yumurta üretiminin düzenlenmesi sağlanır.


    2) Tiroid bezi:

    Boynumuzun tabanında soluk borusunun önünde yer alır. İki çeşit hormon üretir.
    a) Tiroksin: Vücut metabolizmasını hızlandırır. Tiroksin hormonu iyot varlığında sentezlenir. Alınan yiyeceklerde iyot eksikse tiroksin salgılanmaz ve tiroit bezi büyür. Buna guatr denir. Tiroksin hormonu az salgılandığında hücreler arası sıvıda sodyum ve suyun, kanda ise kolestrolün yükselmesine yol açar.
    b) Kalsitonin: Kandaki kalsiyum ve fosfatın kemiklere geçmesini sağlar.

    3) Böbrek üstü bezi:

    Dışta yer alan kabuk ve içte yer alan öz olmak üzere iki kısımdan oluşur. Kabuk kısmından su ve iyon dengesini sağlayan hormonlar salgılanır. En önemlisi aldesterondur. Aldesteron böbreklerde iyonların (sodyum ve klor) emilimini artırır. Öz bölgesinden adrenalin salgılanır. Adrenalin korku, heyecan, öfke anında salınır. Kan basıncını yükselti, kalp atışını hızlandırır, damarları daraltır, göz bebeklerini büyütür, kılları dikleştirir.

    4) Pankreas bezi:

    Karma bezdir. Ürettiği enzimleri özel bir kanalla oniki parmak bağırsağına gönderir.

    Pankreastan iki çeşit hormon salgılanır. İnsülin ve glukagon.

    İnsülin kandaki şeker miktarı arttığı zaman şeker miktarını azaltmak için salgılanır. İnsülin bu işi kandaki glikozun karaciğerde glikojen şeklinde depolayarak yapar.

    Glukagon ise kandaki glikoz miktarı azaldığı zaman salgılanır. Karaciğerdeki depoloanmış glikojeni glikoza dönüştürerek kana geçmesini sağlar. Böylece kandaki şeker miktarını artırmış olur.

    İnsülin yetersiz salındığı zaman kandaki şeker miktarı artar ve şeker hastalığı ortaya çıkar.

    5) Eşey bezleri:

    Erkeklerde testislerde testesteron hormonu üretilir. Bu hormon cinsiyet karakterlerini (sesin kalınlaşması vb.) ve gamet oluşmasını sağlar. Dişilerde östrojen ve progestoron hormonu üretilir. Östrojende dişi cinsiyet karakterlerinin oluşmasını sağlar.

    6) Epifiz Bezi

    Beyin yarım kürelerinin arasında bulunur. Çalışması ışık miktarından etkilenir. Epifiz bezi yardımıyla canlılarda;

    – Ergenlik dönemine kadar eşeysel gelişme önlenir.

    – Günlük uyku, uyanıklık peryodu düzenlenir.

    – Hayvanların mevsimsel üreme davranışları düzenlenir.

    7) Paratiroit Bezi :

    Tiroit bezinin arkasında (ve iki yanında) bulunan dört parçalı bezdir (1 gr). Paratiroit bezi parathormon üretir. Bu hormon kalsitonin hormonuna zıt olarak çalışır. Yani kemiklerdeki fazla olan (kalsiyum ve fosfor gibi) madensel tuzların kana geçmesini sağlar. Kandaki kalsitonin hormonu artınca kandaki parathormon miktarı azalır. Kandaki kalsiyum kemiklere fazla geçerse kandaki kalsitonin hormonu azalır, parathormon artar ve artınca da kemiklerde fazla biriken kalsiyumun tekrar kana geçmesini sağlar.

    Görevleri :
    1- Kandaki (kalsiyum ve fosfor gibi) madensel tuz dengesini ayarlar. Kemiklerdeki kalsiyumun kana geçmesini sağlar.
    2- Az salgı üretilirse kandaki kalsiyum kemiklerde birikip kana tekrar geçemez ve kandaki fosfor miktarı artar. Buda kaslarda ağrılı kasılma ve titreme şeklindeki tetani hastalığına yol açar.

    8) Timüs Bezi :

    Tiroit bezinin altında bulunan ve çocuklarda 3 yaşından sonra yavaş yavaş kaybolan bezdir.

    Görevleri :
    1- Çocukluk döneminde vücudu mikroplara karşı korur.

    9) Aldesteron Hormonu:

    1- Vücudun su ve madensel tuz dengesini ayarlar.


    Bazı hormonlar ve görevleri :
    • FSH (FUH) (Folikül Uyarıcı Hormon) :
    Yumurtalıkta yumurta üretilmesini sağlar.
    • LH (Lüteinleştirici Hormon) :
    Yumurtalıkta östrojen ve progesteron üretilmesini sağlar.
    • LTH (LUH) (Lüteotropik Hormon) :
    Süt salgısının üretilmesini sağlar.
    • FSH (FUH) (Folikül Uyarıcı Hormon) :
    Testislerdeki seminifer tüpçüklerinin gelişmesini ve sperm üretilmesini sağlar.
    • LH (Lüteinleştirici Hormon) :
    Testislerde androjen (testosteron) üretilmesini sağlar.
    • ACTH (Böbrek Üstü Bezlerini Uyarıcı Hormon) :
    Böbrek üstü bezlerinin adrenalin, nörodrenalin, kortizon, aldesteron üretmesini sağlar.
    • TUH (Tiroit Uyarıcı Hormon) :
    Tiroksin bezinin tiroksin üretmesini sağlar.
    • STH (SUH) (Büyüme Hormonu) :
    Büyümenin gerçekleşmesini sağlar.

  • Konuyu değerlendir: Bu konuyu beğendiniz mi?

    Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Konu Anlatımı


    Değerlendirme: Toplam 0 oy almıştır, ortalama Değerlendirmesi puandır.

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 09.04.11, 14:43
  2. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 01.01.10, 10:57
  3. DENETLEYİCİ ve DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER
    By Sword_of_HeLL in forum Biyoloji
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 23.04.09, 12:13
  4. DENETLEYİCİ ve DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER
    By Sword_of_HeLL in forum Biyoloji
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 21.04.09, 20:31
  5. Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Biyoloji
    By Sword_of_HeLL in forum Biyoloji
    Cevaplar: 5
    Son Mesaj: 21.01.09, 11:33

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2 ©2011, Crawlability, Inc.