Sponsorlu Bağlantı

+ Cevap Ver
1 sonuçtan 1 ile 1 arası

Konu: Deyim Nedir Kısaca

  1. #1
    ModeratoR
    Sponsorlu Bağlantı

    Standart Deyim Nedir Kısaca

    Sponsorlu Bağlantı

    Deyim Nedir Kısaca


    DEYİM ANLAM

    Deyim, en az iki kelimenin kalıplaşarak yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan mecazlı sözlerdir. Kelimelerden biri veya her ikisi anlam kaybına uğrar.

    Bu sözlerle gönlümü almış mı oldun?
    Kendi düşüncelerinde ayak diriyordu.
    Korktuğu başına gelmiş, arabası bozulmuştu.
    Her gördüğüne dudak büküyordu.
    Senin yaptığın pire için yorgan yakmak.
    İki genç adam boğaz boğaza geldi.
    Olur olmaz konularla baş ağrıtmayı seversin.
    Bu şekilde anlatırsanız aklı yatar.
    Sonunda korktuğumuza uğradık, çocuk kayboldu.
    Matematiği aklım almıyor.
    Çocuk ağzı açık beni dinliyordu.
    Öğrenciler, beni can kulağı ile dinliyordu.
    Hiçbir işte dikiş tutturamamıştı.
    Bizimkinin iyice çenesi düştü.
    Göze girmek için her şeyi yapıyor.
    İşin ağırlığın gözümüzü korkutmuştu.
    Bu soruya kafa yormanı istemiştim.
    Çocuk eli uzun biri, cüzdanımı almış.
    Burası çok ayak altı, şurada duralım.

    Deyimlerin özellikleri:

    a) Deyimler kalıplaşmış sözlerdir. Sözcüklerin yerleri değiştirilemez, herhangi biri atılamaz, yerlerine başka kelimeler konulamaz.

    Meselâ "yüzün ak olsun" yerine "yüzün beyaz olsun" denilemez,
    "ocağına incir ağacı dikmek" yerine "ocağına çam ağacı dikmek" denilemez,
    "ayıkla pirincin taşını" yerine "ayıkla bulgurun taşını" denilemez,
    "dilinin altındaki baklayı çıkar" yerine "dilinin altındaki şekeri çıkar" denilemez,
    "tüyleri diken diken ol-" yerine "kılları diken diken ol-" denemez.
    Ama istisnalar yok değildir: “baş başa vermek” ve “kafa kafaya vermek” gibi.

    Araya başka kelimeler girebilir:
    “Başını derde sokmak” Başını son günlerde hep derde soktu.

    b) Deyimler kısa ve özlü anlatımlardır. Az sözle çok şey anlatırlar: “Çam sakızı çoban armağanı”, “dili çözül-”, “dilinde tüy bit-”, “dilini yut-”

    c) Deyimler en az iki sözcükten oluşurlar. Bu özellik deyimi mecazdan ayırır.

    1. Ya kelime öbeği ve mastar şeklinde olurlar:

    ağzı açık, kulağı delik,
    eli uzun, kaşla göz arasında,
    bulanık suda balık avla-, dikiş tutturama-,
    can kulağı ile dinle-, köprüleri at-,
    pire için yorgan yak-, pişmiş aşa su kat-,
    kafayı ye-, aklı alma-,
    akıntıya kürek çek-, ağzı kulaklarına var-,
    bel bağla-, çenesi düş-,
    göze gir-, dara düş-,

    2. Ya da cümle şeklinde olurlar ki bunların bir kısmı gerçek olaylara yada öykücüklere dayanır.

    Yorgan gitti, kavga bitti.
    Dostlar alışverişte görsün,
    Çoğu gitti azı kaldı,
    Allah bana ben de sana,
    Atı alan Üsküdar'ı geçti,
    Tut kelin perçeminden,
    Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı,
    Kızım sana söylüyorum, gelinim sen alın.
    Ben diyorum hadımım, o soruyor kaç çocuğun var?,
    Ne şiş yansın ne kebap,
    Fol yok yumurta yok ..

    d) Deyimler özel anlamlı sözlerdir. Deyimler genel yargı bildirmezler. Deyimler bir kavramı belirtmek için bulunmuş sözlerdir. Öğütte bulunmazlar. Atasözleri ise genel anlamlı sözlerdir. Ders vermek, öğütte bulunmak için ortaya konulmuşlardır. Deyimle atasözünü ayıran en önemli nitelik budur. Meselâ: "İşleyen demir ışıldar" atasözüdür. Çalışmanın önemini anlatmaktadır. Bu yargı dünyanın her yerindeki insan için geçerlidir.

    e) Deyimlerin çoğunda kelimeler gerçek anlamından çıkarak mecaz anlam kazanmışlardır. Çantada keklik, ağzı açık, kulağı delik, abayı yakmak, devede kulak, hapı yutmak, fol yok yumurta yok, hem nalına hem mıhına, ne şiş yansın ne kebap, ben diyorum hadımım, o soruyor kaç çocuğun var?

    Bazı deyimler ise anlamlarından çıkmamışlardır: Çoğu gitti azı kaldı, ismi var cismi yok, adet yerini bulsun, Allah bana ben de sana, yükte hafif pahada ağır, özrü kabahatinden büyük, dosta düşmana karşı, iyi gün dostu, canı sağ olsun ..

    f) Deyimler cümlenin öğesi olabilir, cümlede başka görevler de alabilir:

    Üzüntüsünden ağzını bıçak açmıyordu. (Yüklem)
    Damarıma basmadan konuşamaz mısın? (Zarf tümleci)
    Aslan payı ona düştü. (Özne, isim tamlaması)
    O, dik kafalı biridir. (sıfat tamlaması, sıfat)

    g) Kafiyeli deyimler de vardır:

    Ele verir talkımı, kendi yutar salkımı


    Öyle bir zamanına geldim ki yaşamın, ölüme erken sevgiye geç,
    Yine gecikmişim bağışla sevgilim, sevgiye on kala ölüme beş..

    )̲̅ζø̸√̸£ ч̸ø̸µ



  • Bu konuyu beğendiniz mi?

    Deyim Nedir Kısaca

    Güncel Beğeni


    Değerlendirme: Toplam 9 oy almıştır, ortalama Değerlendirmesi 3,11 puandır.

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Deyim Nedir, Örnek - Deyim Nedir Örnekler
    By RedBuLL in forum Dil Bilgisi
    Cevaplar: 2
    Son Mesaj: 06.02.14, 11:57
  2. Deyim Anlam Nedir Deyim Anlam Cümle Örnekleri
    By Noяa in forum Dil Bilgisi
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 04.03.13, 22:34
  3. Deyim Nedir? - Deyim Ne Demek?
    By RedBuLL in forum Dil Bilgisi
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 18.03.12, 12:13
  4. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 19.07.11, 00:48
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 05.10.09, 17:38

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2 ©2011, Crawlability, Inc.