Sponsorlu Bağlantı

+ Cevap Ver
1 sonuçtan 1 ile 1 arası

Konu: Eşeyli Üreme Yapan Canlılar

  1. #1
    AdministratoR
    Sponsorlu Bağlantı

    Yeni Eşeyli Üreme Yapan Canlılar

    Sponsorlu Bağlantı

    Eşeyli Üreme Yapan Canlılar Hangileridir
    Eşeyli Üreme Yapan Canlıların İsimleri Nelerdir

    Eşeyli Üreme ve Çeşitleri

    Eşeyli üremede canlının iki atası vardır. Eşeyli üreme mayoz bölünme ve döllenme olmak üzere iki temel olaya dayanır.Mayoz bölünme: Bu bölünme eşeyli üreyen canlıların üreme organlarında görülür. Diploid (2n) Kromozomlu üreme ana hücrelerinden mayoz bölünme sonucu haploid(n) kromozomlu gametler meydana gelir. Eşeyli üremede
    1-Gamet ve gametlerin oluşumu:Mayoz
    2-Gametlerin birleşmesi:Döllenme
    3-Döllenme ile oluşan hücre:Zigot
    A-İzogami: Dişi ve erkek gamet arasında fark yoksa erkek ve dişi gametler yapı ve özelikleri bakımından aynıdır.Örn:Ulotrix
    B-Anizogami:Gamet cifti arasında cinsiyeti belirleyen fark varsa.Küçük hareketli sperm ve büyük hareketli yumurta bulunur.Örn:eğrelti otu
    C-Oogami:Gametler arasındaki fark ileri düzeyde ise.Gametler arasında büyüklük,hareket,sitoplazma içeriği bakımından önemli derecede farklar bulunur.Örn:Hayvansal organizmalar
    D-Partenogenez: Döllenme olmadan yumurtanın embriyonik gelişim evrelerini tamamlayarak yeni haploid oluşturması şeklindeki üremedir
    E-Konjugasyon : tek hücrelilerde görülen eşeyli üreme şeklidir.Yanyana gelen iki hücre arasında kurulan sitoplazmik köprü aracılığı ile hücreler arasında gen veya nucleus alış verişi şeklinde gerçekleşir.Örn:Bakteri ve paramecium
    F-Hermafroditlik: Bazı canlılarda tür bireylerinde cins ayrımı yoktur. Tek bireyde dişi ve erkek üreme sistemleri birlikte bulunur.Bu tür canlılara hermafrodit canlı denir. Endoparazitler hariç diğerleri kendi
    kendini dölleyemez.Örnek: Hidra,Toprak solucanı,istiridye,tenya vb.
    Üreme Canlıların nesillerini devam ettirmek için kendilerine bezer bireyler oluşturmasına üreme denir. Üremede bir yandan birey sayısının artırılmasın sağlanırken diğer yandan türlerin sahip olduğu genetik bilgiler kuşaktan kuşağa aktarılması sağlanır. Canlılarda iki tip üreme görülür.Eşeyli ve Eşeysiz ÜremeA-Virüslerde üremeÖzel üreme şekilleri vardır.Mitoz,mayoz ve döllenme görülmez yeniden sentezlenme şeklinde (Sentrozom gibi) üreme görülür. Bu olay DNA ve protein sentezi şeklinde gerçekleşir. Oluşan yeni virüsler ana virüsten kalıtsal materyal ve yapısal eleman almazlar. Üreme için canlı hücre sitoplazmik ortamı gerekir. Virüslerde büyüme ve gelişmede görülmez.B-Bakterilerde üreme
    a) Eşeysiz Üreme:

    • Bakterilerin hepsi bölünerek çoğalır yani mitoz bölünmeyle ürerler.

    b) Eşeyli Üreme:Bazı bakteriler sahip oldukları genetik özellikleri konjugasyon ile diğer bakterilere aktarır.Konjugasyon bir üreme şekli değildir. C-Protistalar da Üreme
    • Mitozla üreme:Amitoz şeklinde gerçekleşir
    • Eşeyli üreme:Konjugasyon ile gerçekleşir

    Parameciumda konjugasyon
    • Farklı özellikteki iki parameciunm yan yana gelirler
    • Aralarında sitoplazmik köprü (Plasmodezma) kurulur
    • Makronucleus ortadan kalkar
    • Mikronucleuslar mayoz geçirerek 4 tane haploid nucleus oluşturur
    • 4 nucleustan 3 tanesi ortadan kalkar
    • Kalan tek haploid nucleus mitozla iki nucleus oluşturur
    • Bu nucleuslardan biri kalıcı diğeri göçücü nucleustur
    • İki hücrenin göçücü nucleusları karşılıklı değiştirilir
    • Kalıcı nucleusla diğer hücreden gelen göçücü nukleuslar birleşerek diploid tek nucleus oluşur.
    • Oluşan diploid nukleus ard arda 3 mitoz geçirerek 8 nucleus oluşturur
    • Her bir hücre 2 sitokinez geçirerek 4 hücre oluşturur
    • Oluşan hücrelere nucleuslar ikişer ikişer dağılır
    • Konjugasyon yapan iki parameciumdan toplam 8 paramecium oluşur.

    Eşeysiz Üreme ve Çeşitleri
    Bir canlıdan döllenme olmaksızın yeni bireylerin oluşturmasına denir. Eşeysiz üremenin temelinde mitoz bölünmeye dayanır.
    Eşeysiz üreyen canlılarda kalıtsal çeşitliliğe sebep olan tek etmen mutasyondur.Eşeysiz üreyen canlıların çoğunda zaman zaman eşeyli üremede görülür.eşeysiz üreme, bölünme, tomurcuklanma,sporlu üreme ve vejatatif üreme gibi çeşitlere ayrılır.A-Bölünerek üreme
    • Tek hücrelilerde görülür(Bakteriler ve protistalar)
    • Belirli bir büyüklüğe ulaşınca bölünür.
    • Mitoz meydana gelir
    • Birey sayısı 2,4,6…. Gibi geometrik bir artış gösterir.
    • Çok hızlı gerçekleşir


    • Örn:Parmecium,amip,euglena vb.

    B-Tomurcuklanarak üreme
    • Ana canlının bir kısmında hücre bölünmesi ile tomurcuk şeklinde bir çıkıntı oluşur. Bu çıkıtı zamanla gelişerek yeni birey oluşur.
    • Bazen yeni birey canlıdan ayrılmaz o zaman da kolonin halinde yaşamlarını sürdürürler.
    • Bire mayası,süngerler,sölentereler,Gözyaşı bitkisi gibi canlılarda görülür
    • Oluşan yeni canlı biri süre sonra ana canlıdan ayrılıp bağımsız canlı olabilir
    • Örn:Sünger,hidra,Gözyaşı bitkisi vb.

    C-Sporla üreme
    • Spor adı verilen özel üreme hücreleri ile gerçekleşir
    • Olumsuz koşullara dayanıklı özel üreme hücreleridir
    • Sporlar sporozooalar,mantarlar ve çiçeksiz bitkilerde görülür
    • Sporlar haploid canlılarda(alglerde vb.)mitozla, diploid canlılarda bitkilerde mayozla oluşur.
    • Sporlar döllenmeden gelişerek yeni canlılar oluşturur
    • Üç değişik özellikte spor vardır
      • Endospor:Bakterilerde
      • Ekzospor:Mantarlarda
      • Zoospor:Alglerde


    Not:Endospor üremede rol almaz.
    D-Vegetatif üreme

    • Ana canlının vücudundan ayrılan bir parçanın eksiklerini tamamlayarak yeri bir canlı haline gelmesi şeklinde görülür
    • Planaria,deniz yıldızları vb. omurgasızlarla,çiçekli bitkilerde görülür
    • Rejenarasyon yeteneği yüksek canlılarda görülür.Vegetatif üremenin tercih edilme nedenleri
      • Hızlı üreme şeklidir
      • Karakterlerin korunmasını sağlar
      • Tohumla üreme yeteneği olmayan bitkilerde üremeyi sağlar.


    Plasmodium malariada döl almaşı
    Sporozooalardan Plasmodium malarıada hayat devri

    • Qanofel sokması ile sporozoitler (n) insan kanına geçer
    • Alyuvarlar içine geçerek şizonta dönüşürler
    • Şizont çoğa bölünerek (Şizogoni) merezoitleri(n) oluşturur
    • Alyuvarların parçalanması ile merezoitler ve toksinleri kana karışır.(Sıtma nöbetleri bu esnada görülür)
    • Merezoitler ya yeni alyuvarlara girer, yada gametositlere dönüşür
    • Anofelin bu insanın kanını emmesi ile gametositler anofelin barsağına geçer
    • Gametositler(n) burada ovumu(n) ve mitoz geçirerek 4-8 sperm(n) haline gelirler
    • Oluşan spermler ovumu barsak boşluğunda döller ve zigot(2n) meydana gelir
    • Ameboid hareket eden zigot barsak epitelini delerek barsak kaslarına yerleşir
    • Zigot burada mayoz geçirir ve ardından çoğa bölünerek (Sporogoni) sporozoitleri (n) oluşturur
    • Sporozoitler dolaşım sıvısı ile tükürük bezlerine taşınır ve döngü tamamlanır.


    • Not: Plasmodium malariada baskın döl haploidtir.Diploid aşama sadece zigot evresine indirgenmiştir.

    Hayvanlarda Üreme
    a-Spermatogenez :
    Erkek bireylerde testislerde spermlerin meydana gelmesidir:
    Özellikleri:

    • Testiste seminifer tüplerinde gerçekleşir
    • Ergenlik dönemine kadar sadece sperm ana hücreleri (Spermatogoniumlar) mitozla çoğalır
    • Ergenlikle beraber mitozla çoğalırken mayozla spermler meydana gelir
    • Mayoza başlayacak hücreye 1.spermatosit (2n) denir
    • Mayoz II geçirecek hücreye 2. spermatosit (n) denir
    • Mayoz sonu oluşan hücrelere spermatid (n) denir
    • Oluşan spermatidler dölleme yeteneği kazanmak için farklılaşırlar. Bu olaya spermiyohistogenez denir.
    • Farklılaşma epididimiste gerçekleşir
    • Her sperm ana hücresinden kalıtsal olarak farklı 4 aktif sperm oluşur

    Farklılaşma:
    • Golgiden akrozom gelişir
    • Sitoplazmanın önemli kısmı atılır
    • Nucleus yoğunlaşır
    • Kuyruk gelişir

    Spermin özellikleri:
    • Az sitoplazmalı ,küçüktür
    • Kamçılı ve aktif hareketlidir
    • Besin maddesi içermez
    • Uç kısmında ovum zarını eritecek enzim içeren akrozom bulunur
    • Fertilizin maddeye pozitif taksi gösterir
    • Zigotun kromozom kaynağıdır
    • Zigotun sentrozom kaynağıdır
    • Dişi üreme sisteminde 2-3 gün canlı kalabilir
    • Ömür boyu üretilir

    b-Oogenez :
    Dişi bireyin ovaryumunda gerçekleşir.
    Özellikleri:

    • Ovaryumda folikül içerisinde gerçekleşir
    • Embriyonik evrede 3. aydan itibaren ovum ana hücreleri gelişir
    • Embriyonik dönemde mayoza başlayan 1. oositler ergenlik dönemine kadar profaz-1 evresinde kalırlar
    • Ovaryumda gelişecek ovum sayısı bellidir
    • Ergenlikle beraber periyodik olarak ortalama 28 günde bir ovum gelişir

    Not: Bazı hayvanlarda ovum yılda bir topluca, bazılarında birkaç kez gruplar halinde bırakılır
    • Bir oogoniumdan 1 ovum 3 kutup hücresi oluşur
    • Oogniunun sitoplazmasının büyük kısmı ovumda kalır
    • Ortalama 45-50 yaşına kadar devam eder

    Ovumun özellik ve görevleri:
    • Bol sitoplazmalı ve büyüktür
    • Hareketsizdir
    • Türe göre değişik orende besin içereir
    • Zigotun kromozom kaynağıdır
    • Zigotun mitokondri kaynağıdır
    • -Döllenmeden sonra zigota dönüşür

    Döllenme
    Ovum ile spermin birleşmesi olayıdır.
    Döllenme gerçekleştiği ortam
    A-Dış Döllenme :

    • Sadece suda yaşayanlarda gözlenir.
    • Döllenme olasılığını arttırmak için fazla sayıda üreme hücresi oluşturulur.
    • Döllenen yumurtadaki embriyo gelişimini suda tamamlar.
    • Genellikle yumurta ve spermler suya bırakıldığından çiftleşme organlarına rastlanmaz.

    B-İç Döllenme :
    • Kara ortamında nem , sıcaklık ve radyasyon gibi faktörlere karşı üreme hücrelerini korumak için döllenme dişi bireyin üreme sisteminde gerçekleşir.
    • Genelde karada yaşayanlarda görülür.
    • Üreme hücreleri dişi bireyin üreme sistemi içinde birleştiğinden döllenme olasılığı fazlalaşmıştır.
    • Döllenmiş yumurtadaki embriyo gelişimini dişi bireyin içinde veya dışarıda tamamlayabilir.
    • Çiftleşme organları kullanıldığından üreme hücresi sayısı azdır.

    Döllenme ve gelişme şekline göre üçe ayrılır
    A-Dış döllenme ve dış gelişme:

    • Suda yaşayan canlılarda (Balık ve kurbağalarda) görülür
    • Yumurta ve sperm vücud dışına su ortamına bırakılır
    • Döllenme garantisi yoktur
    • Yumurtanın etrafında kabuk oluşumu yoktur
    • Döllenmeden sonra gelişen embriyoda kabuk,korion,amnion ve allantois gibi zarlar yoktur.Sadece vitellüs kesesi vardır.
    • Embriyo su ve O2 ihtiyacını sudan karşılar
    • Embriyo metabolik artıkları bulunduğu su ortamına difüzyonla verir
    • Yumurtada yeterli besin olmadığı için başkalaşım veya embriyonal gelişim tamamlanmadan beslenme davranışları görülür
    • Yumurta sayısı fazla döllenme garantili değildir

    B-İç döllenme dış gelişme:
    • Karada yaşayan sürüngen ve kuşlarda görülür
    • Döllenme dişi bireyin vücudu içinde müller kanalında gerçekleşir
    • Döllenmeden sonra yumurta etrafında kabuk oluşumu gerçekleşir
    • Yumurta vücudun dışında gelişimini tamamlar
    • Gelişen embriyonun etrafında kabuk,korion,amnion zarları ayrıca yedek besin deposu vitellüs kesesi ve metabolik artıkları depolayan allantois kesesi bulunur
    • Embriyo ile dış ortam arasında sadece gaz alış verişi vardır
    • Yumurta sayısı az döllenme garantilidir
    • Yumurtada embriyonik gelişimi tamamlatacak kadar yeterli besin bulunur
    • Dişilerde müller kanalı oluşan yumurtanın döllendiği,vitellüsün vekabuğun oluştuğu yerdir.

    C-İç döllenme ve iç gelişme:
    • Memelilerde görülür
    • Döllenme dişi bireyin vücudu içinde gerçekleşir
    • Embriyonik gelişim dişi bireyin vücudu içinde tamamlanır.Ana organizma embriyonun korunması,beslenmesi,solunumu vb.bütün yaşamsal ihtiyaçlarını karşılar
    • Yumurta sayısı azdır döllenme ve gelişme garanti altındadır
    • Oluşan embriyo madde alış verişini ana organizmanın vücudu ile yapar
    • Yumurtada kabuk yoktur. Vitellüs çok azdır.
    • Allantois ve vitellüs keseleri körelmiş ve bu keselerin görevini göbek bağı almıştır

    Not:İç döllenme iç gelişme gösteren bazı balık ve sürüngenlerde ana organizmanın rolü:
    1-Döllenme ortamıdır
    2-Embriyonun korunmasında rol alır
    Döllenme ve Gelişim
    Ovipar canlılar:

    • İç döllenme veya dış döllenme görülür
    • Gelişme vücud dışında gerçekleşir
    • Embriyonik gelişimi destekleyecek özel davranışlar gelişmiştir

    Örn:Balık,kurbağa,sürüngen ve kuş
    Ovovipar canlılar:

    • İç döllenme görülür.(Genelde)
    • Embriyonik gelişim yumurta içinde ana canlının vücudu içinde özel organlarda gerçekleşir.
    • Ana canlının vücudu sadece koruyucudur
    • Gelişimi biten yavru doğar gibi ana vücudu terk eder

    Örn:Karasinek,lepistes,engerek,köpek balıkları
    Vivipar canlılar:

    • İç döllenme görülür
    • Yumurtalarda vitellüs çok azdır
    • Gelişme ana canlının vücudunda gerçekleşir
    • Ana canlı embriyonun bütün ihtiyaçlarını karşılar.

    (Beslenme,korunma,boşaltım maddelerinin atılımı,solunum vb.)
    Örn:Memeliler
    1-Pronefroz tip
    Hayvanlarda üreme ve boşaltım sistemi bazı yapılar ortak olarak kullanır.Bu nedenle bu ikili yapıya ürogenital sistem denir.Boşaltım birimi nefridyumdur.Boşaltım maddeleri glomerulus denen
    kılcal damar yumağından silli huni ile başlayan nefridyuma geçerler.Nefridyumlar segmantal diziliş gösterirler.Bu tip böbrek yapısı bütün omurgalıların embriyonal döneminde ve kıkırdaklı balıkların ergin döneminde görülür.Nefridyumlar ayrı ayrı wolf kanalına açılır.(Pronefroz kanal)
    2-Mezonefroz tip
    Boşaltım birimi glomerulus ve bowman kapsüllerinin oluşturduğu malpiğhi tüpleridir(Nefron).Segmantal diziliş gösterip wolf (Mezonefroz kanal)kanalına açılırlar.Sürüngen , kuş ve memeli embriyoları ile balık ve kurbağaların
    erginlerinde görülür.
    3-Metasnefroz tip
    Böbrek yapısında temel boşaltım birimi glomerulus ve bowman kapsülünden oluşmuş (malpiğhi tüpleri) nefron lardır.Farklı olarak nefron lar ortak bir kanalla böbrek havuzuna ve buradan tek kanallar mesaneye açılır.Bu kanala üreter denir.Bu kanal sperm taşımaz.Memelilerde mesaneden uretra ile vücud dışına açılır.
    Sürüngen kuş ve memelilerde mezonefroz kanalı erkek bireylerde epididimis haline dönüşür.Wolf kanalı vasdeferans haline dönüşür. Dişilerde iki yapı tamamen körelir.
    Kloak:Balık, kurbağa, sürüngen ve kuşlarda bulunan yapı sindirim, boşaltım ve üreme hücrelerinin dışa atıldığı yapıdır.Memelilerde bulunmaz.
    Wolf kanalı:Balık ve kurbağaların erkek bireylerinde bulunur.Üre ve spermin dışa atılımını sağlar.Sürüngen,kuş ve memelilerin erkeklerinde wolf kanalının yerini vasdeferans kanalı almıştır.
    Müller kanalı:Balık ve kurbağalarda dişi bireylerin ovaryumundan bırakılan yumurtaların dışa atılımını sağlar. Sürüngen ve kuşlarda müller kanalı daha gelişkin olup :

    • iç döllenmenin gerçekleştiği yerdir.
    • Yumurta akının oluştuğu yerdir.
    • Yumurta kabuğunun oluştuğu yerdir
    • Bazı türlerde embriyonik gelişimin tamamlandığı yerdir.

    (Ovoviviparlarda)
    Kuş ve sürüngenlerin erkeklerinde rudimenter müller kanalı bulunur.Testislerde üretilen spermler vasdeferans kanalı ile kloaka taşınırken boşaltım maddeleri üreter ilke kloaka taşınır.
    İNSANDA ÜREME SİSTEMİA. ERKEK ÜREME SİSTEMİİnsanda erkek üreme sistemi; testisler, epididimis, sperm kanalı, üretra ve yardımcı bezlerden meydana gelir.Erkek üreme hücresi olan spermlerin oluştuğu yerlerdir. Testisler doğumdan kısa bir süre önce vücut yüzeyinden dışa doğru meydana gelen bir kese içine geçerler.
    Şekil : Erkek Üreme SistemiTestisler, hem spermleri oluşturur, hemde hormon salgılayarak gametleri olgunlaştırır.B. DİŞİ ÜREME SİSTEMİİnsanda dişi üreme sistemi; yumurtalıklar (ovaryum), yumurta kanalı (fallopi tüpü), döl yatağı (rahim = uterus) ve vagina’dan meydana gelir.Yumurtalıklarda mayoz bölünmeyle oluşan yumurtalar, yumurta kanalında döllenir. Döllenen yumurta rahime gelerek, burada duvara tutunur ve gelişimini devam ettirir.Şekil : Dişi Üreme SistemiÜreme olayları hipofiz ve ovaryumlardan salgılanan hormonlarla denetlenir.III. GELİŞME ve BÜYÜMEDöllenmiş yumurtadan ergin bir ferdin meydana gelmesi ile sonuçlanan olaylara gelişme denir. Zigotun çok hücreli organizmaya gelişmesi, hücre bölünmesi, büyüme ve farklılaşma olayları ile birlikte yürür.Hücre bölünmesi, zigot teşekkülünden kısa bir süre sonra başlar. Bu bölünme mitozdur ve bütün hayat boyunca devam eder.Büyüme, canlı organizmayı oluşturan madde miktarı ve hücre sayısındaki artıştır.Farklılaşma, bölünme başlangıcında tek çeşit olan hücreler, belirli bir görev yapmak üzere farklı hücre gruplarına ayrılırlar. Böylece bir tek hücreden, çeşitli görevler yapmak üzere özelleşmiş, birbirinden farklı hücreler meydana gelir.Gelişmenin Temel OlaylarıGelişmenin ilk devrelerinde zigotta görülen çok hızlı mitoz bölünmelere, blastula isimli embriyonun oluşmasına “segmantasyon” denir. Zigottan mitoz bölünmelerle meydana gelen her hücreye blastomerdenir.a. Morula Evresi : Döllenmiş yumurtanın segmantasyonla küçük hücreler kümesine dönüştüğü evredir.b. Blastula Evresi : İlk segmantasyonlarla hücre sayısı arttıkça, bu hücre kitlesinin içinde bir boşluk meydana gelir. Hücreler tek tabaka oluşturacak şekilde bu boşluğun çevresine çekilirler. Blastula boşluğuadı verilen bu boşluk özel bir sıvı ile doludur (birinci karın boşluğu). Dıştan bir sıralı hücre tabakası ile çevrili ve içi sıvı dolu bu embriyo safhasına blastula denir.c. Gastrula Evresi : Blastula teşekkülünden kısa bir süre sonra çevresel hücre küre hareketi ile hücre tabakasının bir bölümü embriyonun alt ucundan içe doğru çökmeye başlar. Hücre göçü ile birlikte iki veya üç tabakalı embriyonun oluşturduğu bu safhaya gastrulasyon, bu safhadaki embriyoya da gastrula denir.Şekil : Omurgalılarda Zigotun Gastrulayı OluşturmasıÇöken hücreler, embriyonun iç yüzeyini örterler bunlara endoderm, dışta kalan hücre tabakasına daektoderm denir. Hücrelerin ilk farklılaşması gastrula devresinde olur.Sünger ve sölenterelerdeki gelişme gastrula safhasında kalır. Bu nedenle mezodermden gelişen yapılar yoktur.Gelişmekte olan embriyoda bir doku diğer bir dokunun belli yönde farklılaşmasını etkiler. Bu olaya“embriyonik indüksiyon” denir. Spemann semender embriyosu ile yaptığı deneyler sonucunda; sinir sisteminin gelişebilmesi için sırt mezoderminin ektoderm tabakasını uyarması gerektiğini göstermiştir. Doku ve organların bir kısmı embriyonik indüksiyonla oluşabilir. Örneğin insanda göz çukurunun, göz merceğinin, karaciğerin ve böbrek kanalının oluşması embriyonik indüksiyonla olmaktadırHAYVANLARDA ÜREMEGerek omurgalılarda gerekse omurgasızlarda üreme organlarına gonad denir. Genellikle dişi organovaryum, erkek organ testis olarak adlandırılır. Omurgasız hayvanların bazılarında cinsiyet ayrılmamış olup, bir birey hem erkek hem de dişi organı bulundurur. Böyle hayvanlara hermafrodit denir.BİTKİLERDE ÜREME VE GELİŞME
    I-Tohumsuz bitkilerde
    Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip etmesi şeklinde gerçekleşen metagenez görülür:
    Metagenez

    • Sporlar (n) çimlenerek hapolid gametofiti oluşutrurlar
    • Gametofitlerde anteridyum (Erkek organ) ve Arkegonium (Dişi organ) gelişir
    • Mitoz bölünme ile anteridyumlarda sperm arkegoniumlarda ise ovum meydana gelir
    • Uygun şartalarda döllenme gerçekleşir
    • Oluşan zigottan(2n) sporofit (2n)gelişir
    • Sporofitte sporangium (Spor kesesi) gelişir
    • Sporangiumda bulunan spor ana hücrelerinden (2n) mayozla sporlar (n) oluşur

    Karayosunlarında
    • Gametofit döl baskındır
    • Gametofit fotosentez yapar
    • Sporofit döl gametofit üzerinde gelişir ve yarı parazittir
    • İletim demetleri taşımaz

    Eğreltilerde
    • Sporofit döl baskındır
    • İletim demetleri taşır
    • Fotosentez yapar
    • Sporofit döl çiçekli bitkilerdeki gövde,yaprak,kök ve çiçek rollerini üstlenir
    • Gametofit döl cılızdır

    II-Tohumlu bitkilerde
    Temel üreme organı çiçektir.

    • Üreme hücrelerinin oluştuğu yerdir
    • Mayoz ve haploid gelişmenin gerçekleştiği yerdir
    • Döllenmenin gerçekleşip embriyo ve endospermin oluştuğu yerdir
    • Tohumun geliştiği yerdir
    • Meyvanın oluştuğu yerdir

    Çiçek yapısı1-Çiçek tablası:Çiçek adlı üreme organının geliştiği yapıdır
    2-Dişi organ:Tohum taslağı ve Makrospor ana hücresinin bulunduğu embriyo kesesi ve tohumun geliştiği ,gerçek meyve oluşumunu sağlayan kısımdır 3 kısma ayrılır;

    • Ovaryum
    • Stilus
    • Stigma

    Ovaryumda embriyo kesesinin oluşumu
    • Makrospor ana hücresi mayozla 4 makrospor yapar,bunlardan 3 tanesi erir geri kalan bir tanesi makrospor olarak kalır.
    • Makrospor hücresinin nucleusu ard arda 3 kez mitoz gecirerek 8 nucleuslu hücre oluşur
    • Makrospor içindeki nukleuslardan 3 tanesi vegetal kutba nucleusları yerleşerek antipod nucleusları oluşturur
    • 2 tanesi ortada polar nucleusları oluşturur
    • Geri kalan 3 nucleustan biri Ovum diğerleride sinerjit nucleusları haline dönüşerek animal (Döllenme) kutbuna yerleşir.
    • Organizasyon bittiğinde döllenmeye hazır embriyo kesesi meydana gelmiştir

    3-Erkek organ:Mikrospor ana hücresinin bulunduğu,polenlerin oluştuğu kısımdır. 2kısma ayrılır;
    • Flament:Sapcık
    • Anter:Başcık

    Başcık (Teka)larda polen oluşumu
    • Başcıkta bulunan mikrospor ana hücresi mayoz geçirerek 4 tane haploid mikrospor oluşturur.
    • Mikrospor hücrelerinin nukleusları mitozla ikiye ayrılır
    • Oluşan iki mikro nukleus etraflarına bir miktar sitoplazma alırlar
    • Böylece tozlaşmayı sağlayacak polen oluşur
    • Polen nucleuslardan biri polendeki metabolizmayı kontrol eden vegetatif nucleus,diğeri ise döllenmeyi sağlayacak generatif (Doğurucu) nucleustur
    • Polen etrafında türe özgü ve tozlaşma biçimine uygun kabuk oluşur

    4-Taç ve canak yapraklar: Çiçeklere şekil verip görünümlerini belirleyen,tozlaşmaya yardımcı,özel kokular uretebilen kısımlardır
    Tozlaşma
    Tekalarda oluşan polenlerin su,hava ve taşıyıcılararacılığı ile stigmaya ulaşıp çimlenmesine denir. Polenin stigmada çimlenmesi stigmada üretilen fertilizasyon maddesi ile gerçekleşir.
    Çimlenme ve döllenme

    • Çimlenen polende polen tüpü oluşur
    • Polen tüpü stilus içinden ovaryuma doğru uzar
    • Vegetatif ve generatif nucleuslar polen tüpüne geçer
    • Tüp embriyo kesesine ulaşınca vegetatif nucleus erir,generatif nucleus mitozla iki nucleus oluşturur
    • Generatif nucleuslardan biri ovumu dölleyerek embriyoyu oluşturur
    • Diğer generatif nucleus polar nucleusları dölleyerek endospermi oluşturur.

    Not:Çiçekli bitkilerden kapalı tohumlularda iki döllenme gerçekleşir
    1. Döllenme: Ovum(n) + Sperm (n)=Embriyo (2n)
    2. Döllenme:Plar nuc.(n)+Polar nuc.(n)+Sperm(n)=Endosperm (3n)

    Tohum ve tohum oluşumu
    Tohum taslağında bulunan embriyo kesesi döllenmeden sonra tohum haline dönüşür.
    Tohum taslağı———————–>Tohum
    Tohum kısımları

    • Kabuk:Tohum taslagından gelişir tohumun olumsuz dış etkilerden korunmasını sağlar(2n) kromozomlu hücvrelerden oluşur
    • Endosperm :Çimlenme öncesi ve çimlenme esnasında bitki embriyosunun ihtiyacı olan besin maddesini bulundurur (3n) kromozomlu hücrelerden oluşur
    • Embriyo :.Yeni nesil bitkiyi oluşturur. (2n) kromozomlu hücrelerden oluşur

    Meyva ve meyva oluşumu
    Tohum oluştuktan sonra çiçek tablası ile beraber çiçek organlarından veya sadece ovaryumdan gelişir
    1-Gerçek meyva:Sadece ovaryumun gelişimi ile oluşan meyva Örn:erik,kiraz,kayısı vb.
    2-Yalancı meyva:Çiçek tablası,Canak yaprak,taç yaprak,erkek organ ve ovaryumun birlikte meydana getirdikleri meyva. Örn:Elma,armut vb.
    Meyvalar tohumun korunmasında ve yayılmasında rol alan önemli yapılardır.
    Tohum çimlenme ve gelişim

    • Bitkilerde gelişim olaylarından hücre bölünmesi,büyüme ve farklılaşma olayları görülür
    • Çiçeksiz bitkilerde sporların çimlenmesi ile gametofit gelişir
    • Çiçeksiz bitkilerde Sperm ve ovumun döllenmesi ile oluşan zigotun mitoz bölünmeleri ile sporofit gelişir
    • Vegetatif üreyen bitkilerde dal,yaprak,tomurcuk vb. vücud kısımlarından yeni bitki gelişir
    • Çiçekli bitkilerde tohumdan yeni bitki gelişir

    Tohum yapısı
    a-Kabuk:

    • Tohumu örter
    • Kabuğu oluşturan hücrelerin çeperleri mantarlaşmış ve odunlaşmıştır
    • Tohumu su kayıbından,mekanik etkilerden,kimyasal ve biyolojik etkilerden korur
    • Kalınlığı şekli ve yapısal özellikleri türe göre değişir
    • Kabuğu oluşturan hücreler 2n kromozomludur

    b-Endosperm:
    • Açık tohumlularda sadece polar nucleuslardan döllenmeden gelişir ve n kromozomlu hücrelerden oluşur
    • Kapalı tohumlularda polar nucleusların döllenmesi ile oluşan triploid 3n kromozomlu hücrelerden oluşur
    • Türe göre farklı yoğunluklarda olmak üzere karbonhidrat,yağ ve protein depolar
    • Çimleninceye kadar hetotrof olan bitki embriyosunun madde ihtiyacını karşılar
    • Çimlenince endospermin görevini yapraklar üstlenir

    c-Embriyo:
    • Ovumun spermle döllenmesi ile oluşur ve 2n kromozomludur
    • Embriyonik gövde ve kök taşır
    • Tohum çimleninceye kadar yavaşca gelişir

    d-Çenekler (Kotiledonlar):
    • Embriyoya bağlı olarak gelişir
    • Endospermden besin alarak bitki çimleninceye kadar onu besler
    • Çimlenmeden sonra bir süre fotosentezde yapar(Dikotillerde)
    • Soğan,zambak vb.de tek çenek, sebzeler,çalılar,ağaçlar vb.de iki çenek, çamgillerde çok çenek bulunur

    Tohumda uyku hali:
    • Tohumda metabolizma yavaş fakat devam etmektedir
    • Süre tohum kabuğuna ve besin miktarına bağlıdır
    • Kuru ve soğuk koşullarda uyku halinde kalarak canlılığı korumakta ve neslin devamını garanti altına almaktadır
    • Tohumlarda uyku halinin devamı sağlayan hormon absisik asittir
    • Tohumlarda canlı ve çimlenme yetenekli kalma süresi türe göre değişir

    Çimlenme gücü:
    • Tohum kabuğu kalınlığına
    • Tohumdaki su miktarının azlığına
    • Depo besinlerden yağ yerine nişastanın varlığına bağlı olarak artar.

    Tohumda çimlenme:
    Gerekli şartlar:

    • Su: Kabuğun çatlaması,embriyonun serbest kalması ve enzimatik reaksiyonlar için gereklidir
    • Oksijen:Artan metabolizma için gerekli enerji oksijenli solunumla karşılanır
    • Sıcaklık:Artan enzim etkinliği uygun sıcaklıklarda gerçekleşir
    • Işık:Bazı türlerde (Tütün) çimlenmede ışığa ihtiyaç duyulur.

    Çimlenme mekanizması
    • Şartlar uygun olduğunda tohum su alarak şişer ve tohum kabuğu çatlar
    • Alınan su tohumda absisik asit etkinliğini kırar
    • Alınan suyun etkisi ile endosperm hücreleri giberillin üretir.
    • Giberillin absisik asidin etkinliğini azaltırken amilaz etkinliğini artırırı
    • Amilaz etkisi ile nişasta glikoza parçalanır
    • Oluşan glikoz çatlayan kabukla beraber alınan fazla miktardaki O2 kullanılarak solunumda harcanır
    • Çimlenme ile beraber tohumda ağırlık azalması gerçekleşir
    • Metabolizmanın hızlanması ile beraber hücre bölünmesi hızlanır
    • Meristem etkisi ile bitkiye yeni hücre ve dokular katılır
    • Bitki uç meristemi ile boyca,kambiyum ile ence kalınlaşarak büyür.

    Bitki gelişmesinde rol alan faktörler
    A-Su:

    • Turgor oluşumu
    • Madde taşınımı
    • Fotosentezde organik madde sentezi
    • Terleme ile ısı düzenlenmesi
    • Stomaların çalışması
    • Enzimatik reaksiyonlar için ortam
    • Hidroliz reaksiyonlarının gerçekleşmesi

    B-Sıcaklık:
    • Enzim etkinliği ve metabolizmada etkendir
    • Terleme üzerine etkendir
    • Topraktan su alınımında etkendir

    C-Işık:
    • Klorofil sentezinde gereklidir
    • Fotosentezde gereklidir
    • Bazı türlerde çimlenmede gereklidir

    D-pH,Tuz ve Mineral:
    • Enzim etkinliği için gereklidir
    • Bazı moleküllerin (Enzim,hormon,pigment vb.) yapısına katılır

    E-Hormonlar:
    Bitkisel hormonlar bitkinin büyümesi,yaprak-çiçek açması, yönelim, meyva oluşumu,Tohumda uyku ve çimlenme vb. yaşamsal olayların gerçekleşmesinde rol alırlar
    Not:Bu faktörlerin etkinliği farklı türler için değişebilir.Değişik türlerde özel adaptasyonlar görülür.







  • Konuyu değerlendir: Bu konuyu beğendiniz mi?

    Eşeyli Üreme Yapan Canlılar


    Değerlendirme: Toplam 0 oy almıştır, ortalama Değerlendirmesi puandır.

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 13.01.13, 23:17
  2. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 12.12.12, 22:53
  3. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 21.05.12, 22:15
  4. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 23.04.09, 10:59
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 21.04.09, 17:44

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2 ©2011, Crawlability, Inc.