Sponsorlu Bağlantı

+ Cevap Ver
4 sonuçtan 1 ile 4 arası

Konu: Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Kipi

  1. #1
    Kayıtsız Üye
    Guest
    Sponsorlu Bağlantı

    Yeni Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Kipi

    Sponsorlu Bağlantı

    gitmiş ile görülen geçmiş zman ile kelimeler



  2. #2
    Kayıtsız Üye
    Guest

    Standart Cevap: gitmiş ile kipler

    gitmiş-im
    gimiş-sin

  3. #3
    ModeratoR

    Icon14 Cevap: Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Kipi

    DUYULAN GEÇMİŞ ZAMAN KİPİ (MİŞ’Lİ), ÖZELLİKLERİ (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)
    detaylı olarak BURADAN da bakabilirsiniz





    Eylem kök ya da gövdelerine “-mış, -miş, -muş, -müş” eklerinden biri getirilerek yapılır.

    Anlamı:

    -Geçmişte yapılan bir eylemi kesinliğe bağlamadan anlatır.

    Örnek:

    O yıllarda ülkemizde büyük ekonomik sıkıntılar yaşanmış.

    Gençlik yıllarında bütün Avrupa ülkelerini gezmiş.


    -Kısa bir geçmiş zaman diliminde de olsa, başkasından duyulan eylemlerin anlatımında kullanılır.

    Örnek:

    Geçen gün en yakın arkadaşıyla kavga etmiş.

    Erdal, dün sinemaya gitmiş, ama filmi beğenmemiş.


    -Farkında olunmayan bir eylemin anlatımında kullanılır.

    Örnek:

    Öyle bir dalmışız ki, sabah olmuş.

    Bir de ne göreyim herkes gitmiş.


    -Gerçekleşen bir eyleme tanık olma durumlarında da kullanılabilir.

    Örnek:

    Eline sağlık, çayda çay olmuş.

    Kısa sürede iyice yıpranmışsın.


    -“-dır, -dir” ek eylemleriyle kullanıldığında (bilgi yelpazesi.net) kesinlik ya da olasılık anlamı kazanır.

    Örnek:

    Gönderdiğin mektubu dün almıştır. (Olasılık)

    Özür dilerim, kayıtlarımız kapanmıştır. (kesinlik)

    Miş’li geçmiş zamanın kişilere göre çekimi şöyledir :

    Sonuç olarak:

    -Eylemin yapıldığı duyulmuştur.

    -Kesinlik anlamı yoktur.

    -Soru biçimi “mi” soru ilgecidir.






    Öyle bir zamanına geldim ki yaşamın, ölüme erken sevgiye geç,
    Yine gecikmişim bağışla sevgilim, sevgiye on kala ölüme beş..

    )̲̅ζø̸√̸£ ч̸ø̸µ

  4. #4
    ModeratoR

    Icon14 Cevap: Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Kipi

    FİİL

    İş, oluş, kılış, hareket bildiren sözcüklere denir. Eylemler bir cümlede tek başına kullanılmaz. Sadece fiilin emir 2. tekil şahıs çekimi hariç.

    Bir sözcüğün fiil olup olmadığını anlamak için iki yol vardır: 1. mastar eki olan “-mak, -mek” ekleri yalnızca fiile getirilir. Bu ekler fiile getirildiğinde fiil anlamlı olur. 2.si olumsuzluk eki olan “-ma, -me” dir. Bu ek yalnız fiillere getirilir ve fiilleri olumsuz yapar.

    Uyarı: Fiilin kişi ve zaman ekleri almışsa buna çekimli eylem denir.

    Anlamına göre Fiiller:

    1. Kılış Fiilleri: Nesne alabilen, iş, hareket bildiren fiillere denir. Kılış eylemlerini bulmak için fiilin önüne “onu” sözcüğü getirilir; fiil anlamlıysa bu bir kılış fiilidir.

    *kırmak, bilmek, görmek, atmak, açmak, sulamak, çekmek…

    2. Durum Fiilleri: Nesne almayan, öznenin içinde bulunduğu durumu gösteren fiillere denir.

    Uyarı: Durum fiillerine “onu sözcüğü getirildiğine fiil anlamız olur.

    *uyumak, yatmak, susmak, bakmak, durmak, ölmek, çıkmak, gelmek…

    3. Oluş Fiilleri: Kendiliğinden ve zaman içinde gerçekleşen fiiller oluş bildirir.

    *kızarmak, solmak, acımak, bulanmak, durulmak, ağarmak, büyümek…

    uyarı: Bu eylemlerde değişerek zaman içinde farklı bir görünüm kazanma anlamı vardır.



    Uyarı: Kılış eylemleri özneden başka varlıkları etkilediği için geçişlidir. Oluş eylemleri ise geçişsizdir. Durum eylemleri genellikle geçişsizdir.



    Uygulama ve Tasarlama Fiilleri: Eylemlerin bir kısmı gerçekleşir; yani söylenen eylem hareket olarak yaşanır. Buna uygulama eylemi denir.

    *düş, oku, yaz, iç, seslen…

    Eylemlerin bir bölümü ise pratiğe yansımaz. Düşsel düzeyde, beyinde yaşanır. Buna da tasarı fiilleri denir.

    *utan, umutlan, sev, kork…

    EYLEMDE KİP:

    Fiilde hareketin ne zaman yapıldığını ya da harekete ait dileğin ne olduğunu bildiren eklere denir. Eylemler kip yönünden 2’ye ayrılır.

    1.Bildirme Kipleri: Bir zaman kavramı taşıyan kiplerdir. 5’e ayrılır.

    a) Görülen (bilinen) Geçmiş Zaman Kipi: Eylemin geçmişte yapıldığını ve bizzat görüldüğünü bildiren “-dı, -di, -du, -dü” ekidir.

    1.T: Geldim 1.Ç: Geldik

    2.T: Geldin 2.Ç: Geldiniz

    3.T: Geldi 3.Ç: Geldiler

    uyarı: Bu kip genellikle tanık olunan olayları belirtir; ancak bazen de tanık olunmasa bile yaşanmışlığı tarihle ortaya konulan eylemleri de anlatır.

    *Fatih İstanbul’u fethetti.

    b) Duyulan (öğrenilen) Geçmiş Zaman: Eylemin geçmişte yapıldığını bir başkasından öğrenildiğini bildiren “mış, miş, muş, müş” ekidir.

    1.T: Gitmişim 1.Ç: Gitmişiz

    2.T: Gitmişsin 2.Ç Gitmişsiniz

    3.T: Gitmiş 3.Ç: Gitmişler

    uyarı: “mış” eki her zaman cümleye bir başkasından duyma anlamı katmaz. Kimi zaman farkında olunmayan bir eylemi veya gerçekleşen bir olayla ilgili bir kanıyı da bildirebilir.

    *Onlar konuşurken hava kararmış

    Dudakların çatlamış.

    Uyarı: Zaman eki olan “mış” sıfatfiil eki olan “mış”la karıştırılmamalıdır. Sıfat fiil eki olan, eylemi ya sıfat yapan ya da isim yapan bir yapım ekiyken zaman eki olan “mış”, bir yapım eki değildir .

    *Bilmiş çocuk çok konuşuyor.

    Sınavdaki tüm soruları bilmiş.

    c) Şimdiki Zaman: Eylemin içinde bulunulan zamanda başladığını ve devam ettiğini bildiren “-yor” ekidir.

    Bakıyorum Bakıyoruz

    Bakıyorsun Bakıyorsunuz

    Bakıyor Bakıyorlar

    Uyarı: “-yor” eki sonu “a,e” ile biten sözcüklerde daraltma yapar.

    *ara-yor, gözle-yor

    uyarı: “-yor” eki büyük ünlü uyumuna uyamaz.

    Uyarı: “-mekte, -makta” eki bazen şimdiki zaman ekinin yerine kullanılabilir.

    *Çocuk okula gitmekte.

    Adam çocuğa bakmakta.

    d) Gelecek Zaman: Eylemin içinde bulunulan zamandan sonra yapılacağını bildiren “ecek, acak” ekidir.

    Soracağım Soracağız

    Soracaksın Soracaksınız

    Soracak Soracaklar

    Uyarı: Gelecek zaman eki sıfatfiil eki olan “ecek, acak”la karıştırılmamalıdır. Sıfat fiil eki olan sözcüğü isim veya sıfat yapan bir yapım eki iken, Zaman eki bir yapım eki olarak kullanmaz ve eylemin ileriki bir zaman dilimi içinde yapılacağını bildirir.

    *Yakında öpecek el bulamazsın.

    Annesi yarın gelecek.

    Uyarı: Gelecek zaman eki “olmak” fiiliyle kullanıldığında cümleye ihtimal veya kesinlik anlamı katar.

    *Ben gelene kadar ödevler bitmiş olacak

    Şimdi arabayla geziyor olacak.

    e) Geniş Zaman: Eylemin sürekli gerçekleştiğini anlatan ve diğer zamanları kapsayan “(a)r” ekidir.

    Gelirim Geliriz

    Gelirsin Gelirsiniz

    Gelir Gelirler

    Uyarı: Geniş zamanın olumsuzu “-mez, -maz” ile yapılırken diğer zamanların olumsuzu “me,-ma” ile yapılır.



    2.Dilek (Tasarı) Kipleri: Eylemin yapılışına dilek anlamı katan kiplerdir.Bu kiplerde zaman anlamı yoktur. 4’e ayrılır.

    a) Gereklilik Kipi: Eylemin yapılmasının gerekli olduğunu bildiren “meli, malı” ekidir.

    Uyarı: Gereklilik kipi “olmak” eylemiyle kullanıldığında cümleye “olasılık” anlamı katar.

    *Şimdi televizyon izliyor olmalı

    uyarı: Gereklilik anlamı “gerek, lazım, icap etmek” sözcükleriyle de sağlanır.

    *Okula gitmem gerek.

    Bu soruyu okumam lazım

    Eve gitmem icap etti.

    b) Dilek-Şart Kipi: Eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu bildiren kiptir. Eki”-se, -sa” dır. Cümleye dilek veya koşul (şart) anlamı verir.

    * Bize gelse de gitsek. (istek)

    Ders çalışsa sınıfı geçerdi. (şart)

    Uyarı: Dilek-şart kipi anlam kayması yoluyla “istek” anlamına gelecek şekilde kullanılabilir.

    *Bugün pikniğe gitsek.

    Yarın beni arasa.

    c) İstek Kipi: Eyleme istek anlamı katan kiptir. Eki “-e, -a” dır.

    Gidelim, güleyim, gülesin, güle, güleyiz, gülesiniz, güleler

    d) Emir Kipi: Eylemin yapılmasını veya yapılmamasını emir yoluyla bildiren kiptir. Bu kipin eki ve 1. tekil ile 1. çoğul çekimi yoktur.

    -, gel, gelsin, -, gelin, gelsinler

    uyarı: Emir kipi bazen dilek anlamı taşır.

    * Allah’ım sen beni koru.

    FİİLDE ANLAM (ZAMAN) KAYMASI: Bir kipin gerçek zamanından uzaklaşarak başka bir kip yerine kullanılmasıdır.

    *Yarın Kadirli’ye gidiyor.

    Onu görünce çok seviniyorum.

    Keloğlan bir gün saraya gider.

    Dedem ben bebekken şehit düşüyor.

    Selam vermediğine göre bana küsmüş olacak.

    Uyarı: Dua ve beddualar emir kipindedir; ancak istek anlamındadır. Bu tür kullanımlarda anlam kayması vardır.

    Uyarı: Anlam kaymaları bir antlım bozukluğu değildir.

    Uyarı: Bileşik zamanlı fiillerde anlam kayması yoktur.



    BASİT ZAMANLI FİİL: Bir tane kip almış fiillere denir

    *geliyor, bilmişim, görmüş, bakacak, sorar…

    BİLEŞİK ZAMANLI FİİL: Bileşik zamanlı fiiller “idi, imiş, ise” kiplerinden birini alırsa fiil bileşik zamanlı olur. Bileşik zamanlı fiiller 3’e ayrılır.

    1. Hikaye bileşik zamanı: Basit zamanlı fiillere “idi” ekeylemi getirilerek yapılır. Bileşik zaman okunurken birinci kip söylenir, ikinciye “hikaye” denir.

    2. Rivayet bileşik zamanı: Basit zamanlı fiillere “imiş” ekeylemi getirilerek yapılır. Bileşik zaman okunurken birinci kip söylenir, ikinciye “rivayet” denir.

    3. Şart bileşik zamanı: Basit zamanlı fiillere “se, sa” ekeylemi getirilerek yapılır.

    Uyarı: Dilek-koşul kipler zaman anlamı taşımadığı için bunların bulunduğu bileşik zamanlı eylemler gerçekte tek zamanlıdır ya da hiç zaman anlamı yoktur.

    *kazan-malı-y-dı (tek zaman)

    bak-malı-y-sa (zaman anlamı hiç yok)



    YARDIMCI EYLEMLER:

    Etmek, olmak eylemleri başta olmak üzere kılmak, eylemek, buyurmak çoğunlukla bir kılışı bir oluşu bir durumu diğer eylemler gibi anlatamaz. Bu durumda anlatılmak istenen yargı bunlardan önce gelen bir ad soylu sözcükle birlikte oluşturulabilir buna yardımcı eylem denir.

    *mutlu olmak, emretmek, berbat etmek, güzel olmak, güçlü kılmak, arz eylemek, dikkat buyurmak…

    özellikleri:

    1. Yardımcı eylemler kimi zaman asıl fiil olabilir. Asıl fiil olduklarında bir yargıyı tek başına anlatır durumdadır.

    *Bu vida buraya uydu.

    Birkaç dakika sonra yemek olur.

    2. Yardımcı eylemle yapılan bileşik eylemlerin kimisinde ses düşmesi veya ses artması olabilir bu durumda eylemler bitişik yazılır.

    *hissetmek, affetmek, emretmek, kaybolmak…

    3. Bazı cümlelerde yardımcı eylemin gereksiz kullanılması anlatımı bozar.

    *Yağmurda hasta oldu. (hastalandı)

    4. Yardımcı eylemlerle oluşturulan bileşik eylemler tümüyle yüklem görevi yapar.

    * Çarşıda dikkatli olun. (yüklem)

    Beni sakın ihmal etme. (yüklem)





    FİİLDE YAPI: 3’e ayrılır

    A) Basit Eylemler: Hiçbir yapım eki almamış eylemledir.

    *uyu-, yat, bak-

    uyarı: Fiil sadece çekim eki alsa bile o fiil yine de basittir.

    B) Türemiş Eylemler: Ad soylu ya da eylemken yapım eki alarak gövde durumuna geçmiş eylemlerdir.

    *iyi-leş, su-s-a, kan-a, say-dır, bak-ı-n, gör-ü-l

    C) Bileşik Eylemler: Birden çok sözcüğün tek bir kavramı anlatır biçimde kaynaştığı eylemlerdir. 3’e ayrılır.

    1. Kurallı Bileşik Eylemler: İki eylemin anlam ve biçimce birleşmesiyle oluşan bileşik eylemlerdir. Bu birleşmede iki eylem arasına “ı, i, u, ü, a, e” ünlülerinden biri gelir. 4’e ayrılır.

    a) Yeterlik Eylemi: fiil+ e bilmek şeklinde kurulur. Cümleye gücü yetme, yeterli olma anlamı katar.

    *Bunu yakalayabilirim

    Soruyu çözebilirim

    Uyarı: Yeterlilik eyleminin olumsuz şekillerinde “-ebilmek” yardımcı fiilinin “bilmek” sözcüğü düşer ve “-e” eki olumsuzluk ekiyle kullanılır.

    *gidemem-gidebilirim



    b) Tezlik Eylemi: Eylemin çabucak yapılması gerektiğini bildirir. Kalıbı “-ivermek” tir.

    Uyarı: Tezlik eyleminin yerinde kullanılmaması anlatım bozukluğuna neden olur

    *Çocuk uzun uzun bakıverdi.

    c) Sürerlik Eylemi: Eylemin bir süre devam ettiğini, sürdüğünü bildirir. Kalıbı “-edurmak, ekalmak, egelmek, egitmek”tir.

    *bakadur, süregelmek, bakakalmak

    d) Yaklaşma Eylemi: Eylemin gerçekleşmesine çok az kaldığını ama gerçekleşmediğini anlatır. Kalıbı “eyazmak” tır.

    *düşeyazdım, öleyazdım, bayılayazmış.

    Uyarı: Kurallı bileşik fiiller her zaman bitişik yazılır.

    2. Yardımcı Eylemlerle Yapılan Bileşik Eylemler: “olmak, etmek, kılmak, eylemek, buyurmak” sözcükleri ile bunlardan sonra gelen ad soylu sözcüğün oluşturduğu bileşik eylemlerdir.



    ?





    3. Anlamca Kaynaşmış Bileşik Fiiller: En az iki sözcüğün gerçek anlamını yitirerek anlamca kaynaşmasıyla oluşur. Deyimler bu gruba girer.

    *göz yummak, ezbere iş görmek, duş almak, öngörmek, başı göğe ermek, dokuz doğurmak…


    Öyle bir zamanına geldim ki yaşamın, ölüme erken sevgiye geç,
    Yine gecikmişim bağışla sevgilim, sevgiye on kala ölüme beş..

    )̲̅ζø̸√̸£ ч̸ø̸µ

  • Konuyu değerlendir: Bu konuyu beğendiniz mi?

    Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Kipi


    Değerlendirme: Toplam 0 oy almıştır, ortalama Değerlendirmesi puandır.

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 18.03.12, 01:43
  2. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 18.03.12, 01:35
  3. İsim Fiilin Öğrenilen Geçmiş Zamanı ve Ekleri
    By RedBuLL in forum Dil Bilgisi
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 18.03.12, 00:00
  4. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 17.03.12, 23:24
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 17.03.12, 23:20

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2 ©2011, Crawlability, Inc.